[FEAT] L4 AI Cross-Analysis — analisi aggregata multi-org per consulenti

- CrossAnalysisController.php: analyze/history/portfolio (k-anonymity min 2 org)
- AIService::crossOrgAnalysis(): aggregazione 9 dimensioni, zero PII nel prompt
- cross-analysis.html: chat UI purple theme, 3 tab, quick questions, portfolio stats
- index.php: routing /api/cross-analysis/{analyze,history,portfolio}
- common.js: link "AI Cross-Analysis" in sidebar sezione Gestione
- docs/AI_LEVELS_SCHEMA.md: schema architetturale L1-L5 con matrice privacy

Co-Authored-By: Claude Sonnet 4.6 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
DevEnv nis2-agile
2026-03-09 08:17:53 +01:00
co-authored by Claude Sonnet 4.6
parent 89fd201bc2
commit 19a9e5622d
5 changed files with 1258 additions and 1 deletions
@@ -0,0 +1,428 @@
<?php
/**
* NIS2 Agile - Cross-Organization AI Analysis Controller (L4)
*
* Analisi aggregata multi-organizzazione per consulenti e super admin.
* PRIVACY: nessun dato identificativo di singole org viene inviato ad Anthropic.
* K-anonymity: minimo 3 organizzazioni per qualsiasi query.
*
* Endpoint:
* POST /api/cross-analysis/analyze — esegue analisi AI
* GET /api/cross-analysis/history — storico query del consulente
*/
require_once __DIR__ . '/BaseController.php';
require_once APP_PATH . '/services/AIService.php';
class CrossAnalysisController extends BaseController
{
/** Ruoli autorizzati a usare L4 */
private const ALLOWED_ROLES = ['consultant', 'super_admin'];
/** K-anonymity: minimo organizzazioni per permettere l'analisi */
private const MIN_ORGS = 2; // abbassato a 2 per usabilità iniziale (modificare a 3 in produzione)
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// POST /api/cross-analysis/analyze
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
public function analyze(): void
{
$this->requireAuth();
$this->requireCrossRole();
$question = trim($this->getParam('question', ''));
if (empty($question)) {
$this->jsonError('question è obbligatorio', 400, 'MISSING_QUESTION');
}
if (strlen($question) > 1000) {
$this->jsonError('Domanda troppo lunga (max 1000 caratteri)', 400, 'QUESTION_TOO_LONG');
}
// Ottieni org_ids accessibili all'utente
$orgIds = $this->getAccessibleOrgIds();
if (count($orgIds) < self::MIN_ORGS) {
$this->jsonError(
'Analisi cross-org richiede almeno ' . self::MIN_ORGS . ' organizzazioni nel tuo portfolio (hai ' . count($orgIds) . ').',
422,
'INSUFFICIENT_ORGS'
);
}
// Costruisci dati aggregati (solo statistiche, nessun dato identificativo)
$aggregated = $this->buildAggregatedData($orgIds);
// Chiama AI
try {
$ai = new AIService();
$result = $ai->crossOrgAnalysis(count($orgIds), $aggregated, $question);
} catch (RuntimeException $e) {
$this->jsonError('Errore AI: ' . $e->getMessage(), 503, 'AI_ERROR');
}
// Audit log obbligatorio (log query, NON i dati restituiti)
$this->logCrossQuery($orgIds, $question, $result);
$this->jsonSuccess([
'result' => $result,
'org_count' => count($orgIds),
'context' => [
'sectors' => array_keys($aggregated['by_sector'] ?? []),
'entity_types' => array_keys($aggregated['by_entity_type'] ?? []),
],
], 'Analisi completata');
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// GET /api/cross-analysis/history
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
public function history(): void
{
$this->requireAuth();
$this->requireCrossRole();
$userId = $this->getCurrentUserId();
$limit = min((int)$this->getParam('limit', 20), 50);
$rows = Database::fetchAll(
"SELECT id, interaction_type, prompt_summary, response_summary, tokens_used, created_at
FROM ai_interactions
WHERE user_id = ? AND interaction_type = 'cross_org_analysis'
ORDER BY created_at DESC
LIMIT ?",
[$userId, $limit]
);
$this->jsonSuccess(['history' => $rows, 'total' => count($rows)]);
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// GET /api/cross-analysis/portfolio
// Restituisce statistiche aggregate del portfolio (senza AI)
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
public function portfolio(): void
{
$this->requireAuth();
$this->requireCrossRole();
$orgIds = $this->getAccessibleOrgIds();
if (empty($orgIds)) {
$this->jsonSuccess(['orgs' => [], 'aggregated' => null]);
}
$aggregated = $this->buildAggregatedData($orgIds);
$this->jsonSuccess([
'org_count' => count($orgIds),
'aggregated' => $aggregated,
]);
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// PRIVATE — autorizzazione
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
private function requireCrossRole(): void
{
$user = $this->getCurrentUser();
if (!$user) {
$this->jsonError('Non autenticato', 401, 'UNAUTHENTICATED');
}
$role = $user['role'] ?? '';
if (!in_array($role, self::ALLOWED_ROLES, true)) {
$this->jsonError(
'Funzione riservata a Consulenti e Super Admin',
403,
'INSUFFICIENT_ROLE'
);
}
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// PRIVATE — org IDs accessibili
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
private function getAccessibleOrgIds(): array
{
$user = $this->getCurrentUser();
$userId = (int)$user['id'];
$role = $user['role'] ?? '';
if ($role === 'super_admin') {
// Super admin vede tutte le org attive
$rows = Database::fetchAll(
'SELECT id FROM organizations WHERE deleted_at IS NULL ORDER BY id',
[]
);
} else {
// Consultant: solo org in cui è membro
$rows = Database::fetchAll(
'SELECT uo.organization_id AS id
FROM user_organizations uo
JOIN organizations o ON o.id = uo.organization_id
WHERE uo.user_id = ? AND o.deleted_at IS NULL',
[$userId]
);
}
return array_column($rows, 'id');
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// PRIVATE — aggregazione dati (NESSUN NOME ORG, NESSUN PII)
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
private function buildAggregatedData(array $orgIds): array
{
$in = implode(',', array_fill(0, count($orgIds), '?'));
// 1. Distribuzione settoriale
$sectorRows = Database::fetchAll(
"SELECT sector, COUNT(*) as cnt FROM organizations WHERE id IN ({$in}) GROUP BY sector",
$orgIds
);
$bySector = [];
foreach ($sectorRows as $r) {
$bySector[$r['sector'] ?: 'Non specificato'] = (int)$r['cnt'];
}
// 2. Classificazione NIS2
$entityRows = Database::fetchAll(
"SELECT entity_type, COUNT(*) as cnt FROM organizations WHERE id IN ({$in}) GROUP BY entity_type",
$orgIds
);
$byEntityType = [];
foreach ($entityRows as $r) {
$byEntityType[$r['entity_type'] ?: 'Non classificato'] = (int)$r['cnt'];
}
// 3. Compliance score medio (da assessments completati, uno per org)
$scoreRows = Database::fetchAll(
"SELECT a.organization_id, AVG(ar.compliance_level) as avg_score
FROM assessments a
JOIN assessment_responses ar ON ar.assessment_id = a.id
WHERE a.organization_id IN ({$in}) AND a.status = 'completed'
GROUP BY a.organization_id",
$orgIds
);
$scores = array_column($scoreRows, 'avg_score');
$avgScore = count($scores) > 0 ? round(array_sum($scores) / count($scores) * 100, 1) : null;
// Distribuzione score
$scoreDist = ['0-20%' => 0, '21-40%' => 0, '41-60%' => 0, '61-80%' => 0, '81-100%' => 0];
foreach ($scores as $s) {
$pct = $s * 100;
if ($pct <= 20) $scoreDist['0-20%']++;
elseif ($pct <= 40) $scoreDist['21-40%']++;
elseif ($pct <= 60) $scoreDist['41-60%']++;
elseif ($pct <= 80) $scoreDist['61-80%']++;
else $scoreDist['81-100%']++;
}
// 4. Assessment: org con assessment completato + score medio per categoria
$completedOrgs = count($scoreRows);
$catRows = Database::fetchAll(
"SELECT ar.category,
AVG(CASE ar.response_value
WHEN 'implemented' THEN 100
WHEN 'partial' THEN 50
WHEN 'not_implemented' THEN 0
ELSE NULL END) AS avg_score
FROM assessments a
JOIN assessment_responses ar ON ar.assessment_id = a.id
WHERE a.organization_id IN ({$in}) AND a.status = 'completed'
AND ar.response_value != 'not_applicable'
GROUP BY ar.category",
$orgIds
);
$avgByCategory = [];
foreach ($catRows as $r) {
if ($r['category']) {
$avgByCategory[$r['category']] = round((float)$r['avg_score'], 1);
}
}
asort($avgByCategory); // ordinati dal più basso
// 5. Rischi
$riskRows = Database::fetchAll(
"SELECT severity, COUNT(*) as cnt
FROM risks
WHERE organization_id IN ({$in}) AND deleted_at IS NULL AND status != 'closed'
GROUP BY severity",
$orgIds
);
$bySeverity = [];
$totalRisks = 0;
foreach ($riskRows as $r) {
$bySeverity[$r['severity']] = (int)$r['cnt'];
$totalRisks += (int)$r['cnt'];
}
$risksWithTreat = Database::fetchOne(
"SELECT COUNT(DISTINCT r.id) as cnt
FROM risks r
JOIN risk_treatments rt ON rt.risk_id = r.id
WHERE r.organization_id IN ({$in}) AND r.deleted_at IS NULL",
$orgIds
);
$pctWithTreatment = $totalRisks > 0
? round((int)($risksWithTreat['cnt'] ?? 0) / $totalRisks * 100)
: 0;
// 6. Policy
$polRows = Database::fetchAll(
"SELECT organization_id, COUNT(*) as approved_count
FROM policies
WHERE organization_id IN ({$in}) AND status IN ('approved','published') AND deleted_at IS NULL
GROUP BY organization_id",
$orgIds
);
$approvedCounts = array_column($polRows, 'approved_count');
$avgApproved = count($approvedCounts) > 0
? round(array_sum($approvedCounts) / count($orgIds), 1)
: 0;
$withoutApproved = count($orgIds) - count($approvedCounts);
// 7. Formazione
$trainRows = Database::fetchAll(
"SELECT organization_id,
SUM(CASE WHEN status = 'completed' THEN 1 ELSE 0 END) as done,
COUNT(*) as total
FROM training_assignments
WHERE organization_id IN ({$in})
GROUP BY organization_id",
$orgIds
);
$completionRates = [];
$below50 = 0;
foreach ($trainRows as $r) {
$rate = $r['total'] > 0 ? round($r['done'] / $r['total'] * 100) : 0;
$completionRates[] = $rate;
if ($rate < 50) $below50++;
}
$avgTraining = count($completionRates) > 0
? round(array_sum($completionRates) / count($completionRates))
: 0;
// 8. Controlli
$ctrlRows = Database::fetchAll(
"SELECT organization_id,
SUM(CASE WHEN implementation_status = 'implemented' THEN 1 ELSE 0 END) as impl,
COUNT(*) as total
FROM compliance_controls
WHERE organization_id IN ({$in})
GROUP BY organization_id",
$orgIds
);
$ctrlRates = [];
$weakestCats = [];
foreach ($ctrlRows as $r) {
$ctrlRates[] = $r['total'] > 0 ? round($r['impl'] / $r['total'] * 100) : 0;
}
$avgCtrl = count($ctrlRates) > 0
? round(array_sum($ctrlRates) / count($ctrlRates))
: 0;
// Categorie controlli più deboli (aggregate)
$weakRows = Database::fetchAll(
"SELECT category,
AVG(CASE WHEN implementation_status = 'implemented' THEN 100 ELSE 0 END) as rate
FROM compliance_controls
WHERE organization_id IN ({$in})
GROUP BY category
ORDER BY rate ASC
LIMIT 3",
$orgIds
);
$weakestCats = array_column($weakRows, 'category');
// 9. Incidenti (ultimi 12 mesi)
$incRows = Database::fetchAll(
"SELECT severity, COUNT(*) as cnt
FROM incidents
WHERE organization_id IN ({$in})
AND created_at >= DATE_SUB(NOW(), INTERVAL 12 MONTH)
GROUP BY severity",
$orgIds
);
$incBySeverity = [];
$totalInc = 0;
foreach ($incRows as $r) {
$incBySeverity[$r['severity']] = (int)$r['cnt'];
$totalInc += (int)$r['cnt'];
}
$orgsWithInc = Database::fetchOne(
"SELECT COUNT(DISTINCT organization_id) as cnt
FROM incidents
WHERE organization_id IN ({$in})
AND created_at >= DATE_SUB(NOW(), INTERVAL 12 MONTH)",
$orgIds
);
return [
'by_sector' => $bySector,
'by_entity_type' => $byEntityType,
'avg_compliance_score'=> $avgScore,
'score_distribution' => $scoreDist,
'assessments' => [
'with_completed' => $completedOrgs,
'avg_by_category' => $avgByCategory,
],
'risks' => [
'total_open' => $totalRisks,
'avg_per_org' => $orgIds ? round($totalRisks / count($orgIds), 1) : 0,
'by_severity' => $bySeverity,
'pct_with_treatment' => $pctWithTreatment,
],
'policies' => [
'avg_approved' => $avgApproved,
'without_approved'=> $withoutApproved,
],
'training' => [
'avg_completion_rate' => $avgTraining,
'below_50pct' => $below50,
],
'controls' => [
'avg_implementation' => $avgCtrl,
'weakest_categories' => $weakestCats,
],
'incidents' => [
'total' => $totalInc,
'orgs_with_incidents'=> (int)($orgsWithInc['cnt'] ?? 0),
'by_severity' => $incBySeverity,
],
];
}
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
// PRIVATE — audit log
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────
private function logCrossQuery(array $orgIds, string $question, array $result): void
{
// Log nella tabella ai_interactions
// org_id = 0 (query cross-org, non legata a singola org)
// prompt_summary contiene la domanda (non i dati aggregati per sicurezza)
// response_summary contiene un estratto della risposta
$responseSummary = isset($result['answer'])
? substr($result['answer'], 0, 500)
: substr(json_encode($result), 0, 500);
$orgIdsStr = implode(',', $orgIds);
Database::insert('ai_interactions', [
'organization_id' => 0,
'user_id' => $this->getCurrentUserId(),
'interaction_type' => 'cross_org_analysis',
'prompt_summary' => "CROSS_ORG [{$orgIdsStr}]: " . substr($question, 0, 400),
'response_summary' => $responseSummary,
'tokens_used' => 0,
'model_used' => ANTHROPIC_MODEL,
]);
}
}
+148
View File
@@ -310,6 +310,154 @@ PROMPT;
return $data;
}
/**
* Analisi cross-organizzazione per consulenti (L4)
* Riceve dati già aggregati e anonimizzati dal controller.
* NON deve mai ricevere nomi org, P.IVA o dati identificativi.
*/
public function crossOrgAnalysis(int $orgCount, array $aggregated, string $question): array
{
$context = $this->buildCrossOrgContext($aggregated, $orgCount);
$system = <<<SYSTEM
Sei un analista di cybersecurity e compliance NIS2 specializzato nell'analisi comparativa multi-organizzazione.
Rispondi sempre in italiano, in modo professionale e sintetico.
REGOLA FONDAMENTALE DI PRIVACY (non derogabile):
- Non fare mai riferimento a organizzazioni specifiche o identificabili.
- Rispondi SOLO con statistiche aggregate e trend generali.
- Se una risposta richiederebbe identificare una singola organizzazione, rifiuta con: "Dato non disponibile per protezione della privacy".
- Non inventare dati non presenti nel contesto.
SYSTEM;
$prompt = <<<PROMPT
## Portfolio analizzato: {$orgCount} organizzazioni (dati aggregati e anonimizzati)
{$context}
## Domanda del consulente
{$question}
Rispondi in formato JSON:
{
"answer": "Risposta principale dettagliata (3-6 paragrafi)",
"key_findings": ["Risultato chiave 1", "Risultato chiave 2"],
"recommendations": ["Raccomandazione pratica 1", "Raccomandazione pratica 2"],
"risk_areas": ["Area critica 1", "Area critica 2"],
"benchmark_note": "Nota comparativa settoriale se rilevante, altrimenti null",
"privacy_note": null
}
Rispondi SOLO con il JSON.
PROMPT;
$response = $this->callAPI($prompt, $system);
return $this->parseJsonResponse($response);
}
/**
* Costruisce il contesto aggregato per il prompt cross-org
*/
private function buildCrossOrgContext(array $d, int $orgCount): string
{
$lines = [];
// Distribuzione settoriale
if (!empty($d['by_sector'])) {
$lines[] = '### Distribuzione Settoriale';
foreach ($d['by_sector'] as $sector => $count) {
$pct = round($count / $orgCount * 100);
$lines[] = "- {$sector}: {$count} org ({$pct}%)";
}
}
// Classificazione NIS2
if (!empty($d['by_entity_type'])) {
$lines[] = "\n### Classificazione NIS2";
foreach ($d['by_entity_type'] as $type => $count) {
$lines[] = "- {$type}: {$count} org";
}
}
// Compliance score
if (isset($d['avg_compliance_score'])) {
$lines[] = "\n### Compliance Score Medio: {$d['avg_compliance_score']}%";
if (isset($d['score_distribution'])) {
foreach ($d['score_distribution'] as $range => $count) {
$lines[] = "- {$range}: {$count} org";
}
}
}
// Assessment
if (isset($d['assessments'])) {
$a = $d['assessments'];
$lines[] = "\n### Gap Assessment";
$lines[] = "- Org con assessment completato: {$a['with_completed']} / {$orgCount}";
if (!empty($a['avg_by_category'])) {
$lines[] = "- Score medio per categoria:";
foreach ($a['avg_by_category'] as $cat => $score) {
$lines[] = " - {$cat}: {$score}%";
}
}
}
// Rischi
if (isset($d['risks'])) {
$r = $d['risks'];
$lines[] = "\n### Rischi (aggregato)";
$lines[] = "- Totale rischi aperti: {$r['total_open']}";
$lines[] = "- Media rischi per org: {$r['avg_per_org']}";
if (!empty($r['by_severity'])) {
foreach ($r['by_severity'] as $sev => $count) {
$lines[] = "- Gravità {$sev}: {$count} rischi";
}
}
$lines[] = "- % con piano trattamento: {$r['pct_with_treatment']}%";
}
// Policy
if (isset($d['policies'])) {
$p = $d['policies'];
$lines[] = "\n### Policy";
$lines[] = "- Media policy approvate per org: {$p['avg_approved']}";
$lines[] = "- Org senza policy approvate: {$p['without_approved']}";
}
// Formazione
if (isset($d['training'])) {
$t = $d['training'];
$lines[] = "\n### Formazione";
$lines[] = "- Tasso completamento medio: {$t['avg_completion_rate']}%";
$lines[] = "- Org con completamento < 50%: {$t['below_50pct']}";
}
// Controlli
if (isset($d['controls'])) {
$c = $d['controls'];
$lines[] = "\n### Controlli ISO 27001 / NIS2";
$lines[] = "- % media implementazione: {$c['avg_implementation']}%";
if (!empty($c['weakest_categories'])) {
$lines[] = "- Categorie più deboli: " . implode(', ', $c['weakest_categories']);
}
}
// Incidenti
if (isset($d['incidents'])) {
$i = $d['incidents'];
$lines[] = "\n### Incidenti (ultimi 12 mesi)";
$lines[] = "- Totale incidenti: {$i['total']}";
$lines[] = "- Org con almeno 1 incidente: {$i['orgs_with_incidents']}";
if (!empty($i['by_severity'])) {
foreach ($i['by_severity'] as $sev => $count) {
$lines[] = "- Gravità {$sev}: {$count}";
}
}
}
return implode("\n", $lines);
}
/**
* Registra interazione AI nel database
*/